dyuKan

Nafa jumanw lo be sɔrɔ yiridenw ka te tasa la?

May 07, 2026

ci

Yiridenw ka tedaga minw be se ka baara kɛ ani u cɛ ka ɲi, olu ye fɛɛn nafamanw ye soow, birow ani tefeereyɔrɔw la. O la, yiridenw ka te tasa minw be kɛ ni vɛɛri ye, n’u ka fɛɛnw cogoya ɲɔgɔn tɛ yen, u be tasa minw dilanna ni nɛgɛ, bɔgɔ ani fɛɛn wɛrɛw ye, u nɔɔ ta dɔɔni dɔɔni, ani u kɛra fɛn ye min be sugandi mɔgɔw fɛ sugu la. Ka bɔ yɔrɔ jɔnjɔnw na i n’a fɔ minanw latangacogo, baarakɛlaw ka lɔnniya, cɛɲa, baarakɛcogo ɲuman, ani sɔngɔ-nafa, nafa be yiridenw ka te tasa minw be kɛ ni vɛɛri ye.

A fɔlɔ, o minanw tɛ mɔgɔ tɔɔrɔ ani u ka ɲi, o b’a to mɔgɔ be minni kɛ ni hakili sigi ye. Yiridenw ka te tasa minw be kɛ ni vɛɛri ɲumanw ye, u fanba dilanna ni borosilikati gɛrɛsi ɲuman ye, o ye fɛɛn ye min be jɛni ni funteniba ye ani nɛgɛ girinman jugumanw tɛ yen i n’a fɔ tileku wala kadimiyɔmu. O be nɛgɛdagaw ka gwɛlɛya ɲɛnabɔ minw be baga bɔ n’u be ɲɔgɔn sɔrɔ ni jii gwansan wala minfɛn asidimanw ye, o min b’a to minfɛn saniyanin lo ka bɔ a bɔyɔrɔ la. A ka kɛ lenburu te min ka asidi ka ca, pasiyɔn yiriden te wala yiriden te gwansanw dilan, yiriden te tasa min be kɛ ni vɛɛri ye, o b’a ka minanw mara cogo kelen na, k’a sɔrɔ a ma kemikali kɛ ni minfɛn ye, o be yiriden te diya fɔlɔ mara ani a be nɔnɔ kelen kelen bɛɛ kɛ lafiyaman ye. Ka fara o kan, borosilikati gɛrɛsi min ka bon, o tɛ -baga ye ani a kasa tɛ, a t’a to a konin kɔ, wa a tɛna banakisɛw wolo hali n’a kɛra siɲɛ caaman, o kama a ka ɲi ka min wagatijan kɔnɔ.

A filanan, yiridenw ka te tasa min be kɛ ni vɛɛri ye, o be bonya la a kan ani a be se ka yɛlɛma yɛlɛma, a be baarakɛcogo ni cɛɲa bɛn ɲɔgɔn ma – o ye koo jɔnjɔn wɛrɛ ye. A dilanna ni borosilicate glass ye, o minan be gɛrɛntɛ danfaranin di, a be yiridenw ka te kulɛriw n’u yɔrɔw yira ka gwɛ – lemuru sanulaman, firɛzi nɛrɛmuguman, ani nɛrɛmuguman binkɛnɛman – ka fara te dɔlɔ gwɛman kan, min be ɲɛda nɔgɔya min be mɔgɔw mako wasa bi. Ka fara o kan, yiridenw ka te tasa min be kɛ ni vɛɛri ye, o dilanna cogo nɔgɔman na nka a cɛ ka ɲi ani a be ni yɔrɔw ye minw ka ɲi. A ka kɛ fɛn tilennin ye min ka dɔgɔ, fɛn min datugunin lo, walima fɛn min be yɛlɛmayɛlɛma, a be se ka yɛlɛma nɔgɔman na yɔrɔ caaman na i n’a fɔ soo, biro ani tefeereyɔrɔw. A be kɛ i n’a fɔ minfɛn min be kɛ loon o loon ani a be kɛ yiracogo ye, o min b’a to i ka minfɛnw bɛɛ ka ɲumanya be yiriwa.

Ka fara o kan, a tɛ se ka funteni minɛ, a saniyako ka nɔgɔ ani a be se ka baara kɛ kosɔbɛ, a be baarakɛcogo sifa caaman mako wasa. Nin yiriden yiridenw ka te tasa min be kɛ ni vɛɛri ɲumanba ye, o dilanna ni borosilikati vɛɛri ɲuman ye, min be se ka funteni kɛlɛ koɲuman, a be se ka funteni danfaraw kunbɛn k’a ta degere -20 la ka taga se degere 150 ma. A tɛna pɛrɛn hali n’u y’a bɔn ni jii wulinin ye. A be se ka kɛ ka yiridenw ka te gwansanw ni tee gwansanw dilan, ani yiridenw ka te min be kɛ ni glaci ye ani minfɛn sumaninw, o b’a to a be se ka kɛ saan kɔnɔ-ka baara kɛ n’a ye. O wagati kelen na, nɛgɛdaga min ka ɲi ani a ka ɲi, o tɛ tee wala yiridenw nɔgɔw sama nɔgɔman na. O baara kɛnin kɔ tuma o tuma, u be se k’a saniya n’u b’a ko ni jii ye dɔrɔn, o tɛ saniyafɛn wɛrɛw ɲini, o be wagati ni fanga bɔ. A ka nɔgɔ -ka-saniya ani a tɛ se ka tiɲɛ, o be dɔ bɔ saniyako musakaw n’a ka tiɲɛcogo la.

A laban, u be baara caaman kɛ - ani u be nafa ɲuman di, min be baarakɛla sifa caaman mako wasa. Yiriden te tasa minw be kɛ ni vɛɛri ye, u ka baarakɛcogo be bɛn ni baarakɛlaw ka laɲinitaw ye. A fanba be na ni tee donfɛn dɔ ye min be se ka bɔ, a be yiriden tɔɔw bɔ ɲɔgɔn na nɔgɔman na, o b’a to mɔgɔw tɛ nɔgɔ bɔ u la k’a sɔrɔ u be tee hakɛ kɔlɔsi walisa ka diya sifa caaman wasa. Ka fara o kan, yiridenw ka te tasa minw be kɛ ni vɛɛri ye, u ka sii be mɛn; borosilikati gɛrɛsi min ka ɲi kosɔbɛ, o tɛ se ka tiɲɛ ani a tɛ kari nɔgɔman na, o be nafa ɲuman di ka tɛmɛ nɛgɛdaga minw be to ka yɛlɛma. Ni an y’u suma ni bɔgɔdaga sɔngɔ gwɛlɛw ye, yiridenw ka te tasa minw be kɛ ni vɛɛri ye, u sɔngɔ ka nɔgɔ ani u be se ka kɛ cogo caaman na, u be baarakɛlaw mako wasa minw ka wari hakɛ n’u ka diyanyekow tɛ kelen ye.